Akıllı ev denince çoğu kişinin aklına yeni yapılmış villalar ve inşaat aşamasında çekilen kablolar gelir. Oysa akıllı ev sistemi isteyenlerin önemli bir kısmı, yıllardır oturdukları bir dairede ya da eski bir evde yaşıyor. Kısa cevap: evet, mevcut bir eve akıllı ev sistemi kurulabilir. Bu yazıda bunun nasıl yapıldığını, nerelerde sınırlara takılabileceğinizi ve hangi sırayla ilerlemenin mantıklı olduğunu anlatıyoruz.
Kablosuz sistemler neden öne çıkıyor?
Yeni yapılarda sıklıkla tercih edilen KNX gibi kablolu sistemler, ayrı bir veri hattı ister. Bu hattı bitmiş bir eve çekmek duvar ve tavan açmak demektir. Oturulan bir evde bunu kimse istemez.
Kablosuz sistemler bu sorunu ortadan kaldırır. Zigbee, Z-Wave, Wi-Fi ya da Thread üzerinden haberleşen modüller, mevcut anahtar kutularının ya da prizlerin içine yerleşir. Sensörler pille çalışır ve yapıştırılarak ya da küçük vidalarla monte edilir. Böylece evin görünümü değişmeden sistem kurulur. Kablolu ve kablosuz sistemlerin ayrıntılı karşılaştırması için KNX mi, kablosuz mu? yazımıza bakabilirsiniz.
Mevcut eve neler kurulabilir?
Aydınlatma
Anahtar arkasına yerleşen röle ya da dimmer modülleri, mevcut aydınlatma devrelerini akıllı hale getirir. Duvardaki anahtar çalışmaya devam eder; buna ek olarak telefon, sahne ve sensör kontrolü gelir. İsterseniz anahtarları sahne tuşları olan akıllı anahtarlarla da değiştirebilirsiniz.
Perde ve panjur
Pencere yanında priz ya da besleme varsa kablolu motorlar, yoksa pilli ya da şarjlı motorlar kullanılır. Mevcut perde rayı ve stor mekanizması çoğu zaman motora uyarlanabilir. Ayrıntılar için perde ve panjur otomasyonu sayfamıza bakabilirsiniz.
Isıtma
Kombili evlerde mevcut oda termostatı akıllı bir termostatla değiştirilir. Radyatörlere takılan akıllı vanalar ise her odanın ayrı sıcaklıkta tutulmasını sağlar. Bu iki adım, tadilat gerektirmeden oda bazlı ısıtmaya geçmenin en kısa yoludur.
Güvenlik ve kapı
Kablosuz kapı ve pencere sensörleri, hareket dedektörleri, su baskını sensörleri ve Wi-Fi kameralar mevcut eve kolayca eklenir. Akıllı kilitler çoğu zaman kapıyı değiştirmeden takılır. Apartman diyafonunun durumu ise binanın ortak sistemine bağlıdır.
Ses
Kablosuz multiroom hoparlörler ve soundbar'lar, duvar açmadan her odaya müzik götürür.
Eski evlerde karşılaşılan teknik sorunlar
Mevcut eve kurulum mümkündür ama her ev aynı değildir. Özellikle eski binalarda keşifte şu konulara bakarız:
Anahtar kutusunda nötr hattı
Eski tesisatlarda anahtar kutusuna genellikle yalnız faz ve lambaya giden hat gelir, nötr gelmez. Birçok akıllı modül çalışmak için nötre ihtiyaç duyar. Nötrsüz çalışabilen modüller vardır, ama bunların bazı LED lambalarla uyumu sınırlı olabilir; düşük güçlü LED'lerde titreme ya da tam sönmeme görülebilir. Bu durumda nötrsüz modüle uygun bir kompanzatör, modülün tavan kutusuna konması ya da nötr çekilmesi gibi çözümler değerlendirilir.
Sığ anahtar kutuları
Modüllerin anahtarın arkasına sığması için kutunun belli bir derinliği olması gerekir. Kutu sığsa modül tavandaki buata ya da armatürün yanına yerleştirilebilir.
Pano ve topraklama
Eski panolarda yer olmayabilir, kaçak akım rölesi ya da topraklama eksik olabilir. Akıllı ev sistemi kurulmadan önce elektrik tesisatının güvenli olduğundan emin olmak gerekir. Gerekirse bu kısmı yetkili bir elektrikçiyle birlikte ele alırız.
Kalın duvarlar ve sinyal
Betonarme perde duvarlar ve çok katlı müstakil evler kablosuz sinyali zayıflatabilir. Zigbee ve Z-Wave gibi mesh protokollerde elektrikle beslenen cihazlar sinyali taşıdığı için bu sorun genellikle doğru yerleşimle çözülür. Gerekirse tekrarlayıcı eklenir.
Kiracıysanız
Kiracılar için kablosuz sistemlerin bir avantajı daha var: birçok cihaz taşınabilir. Akıllı termostat, radyatör vanaları, prize takılan cihazlar, kameralar ve kablosuz hoparlörler taşınırken yanınıza alınabilir. Anahtar arkası modüller ve kilitler için ise ev sahibiyle önceden konuşmak iyi olur; taşınırken eski parçaları geri takmak gerekebilir.
Yazlık ya da az kullanılan daireler
Samsun'da daireyi yılın yalnız bir bölümünde kullanan ya da kiraya veren birçok ev sahibi var. Bu evlerde öncelik konfordan çok gözetimdir. Su baskını sensörleri, uzaktan izlenebilen kameralar, misafire ya da kiracıya süreli şifre verilebilen akıllı kilit ve gelmeden önce açılabilen ısıtma, bu tür evlerde en çok işe yarayan başlıklardır. Hiçbiri tadilat gerektirmez ve birkaç cihazla başlanabilir.
Keşiften önce kendiniz kontrol edebilecekleriniz
Keşfe hazırlıklı gelmek süreci hızlandırır. Birkaç basit kontrol yapabilirsiniz:
- Modeminiz evin neresinde, Wi-Fi hangi odalarda zayıf?
- Kombinizin markası ve modeli nedir, mevcut oda termostatı kablolu mu kablosuz mu?
- Pencerelerin yanında priz var mı, perdeler raylı mı stor mu?
- Kapınız çelik mi, apartmanın diyafonu görüntülü mü?
- Evde hangi lambalar LED, bunların kısılabilir olup olmadığını biliyor musunuz?
Bu soruların hepsine cevap vermeniz gerekmez. Ama elinizdeki bilgiler, keşifte neye odaklanacağımızı belirlememize yardımcı olur.
Hangi sırayla ilerlemeli?
Oturulan bir evde her şeyi bir anda yapmak zorunda değilsiniz. Mantıklı bir sıra şöyle olabilir:
- Ağ: Önce ev ağını kontrol edin. Kablosuz akıllı ev, sağlam bir Wi-Fi ve doğru konumlanmış bir ağ geçidi ister.
- En sık kullanılan oda: Salon ya da giriş gibi günlük hayatın geçtiği bir alandan başlayın. Aydınlatma ve perde burada hemen fark edilir.
- Isıtma: Akıllı termostat ve radyatör vanaları, kışın konforu ve tüketimi doğrudan etkiler.
- Güvenlik: Kapı ve pencere sensörleri, su sensörü ve kameralar.
- Genişleme: Evde yaşadıkça hangi işlerin tekrarlandığını görür, sistemi buna göre büyütürsünüz.
Önemli olan, ilk adımda seçilen altyapının sonraki adımları desteklemesidir. Her oda için farklı bir marka ve uygulama seçmek, bir süre sonra yönetilemez bir yapı ortaya çıkarır.
Tadilat planlıyorsanız
Evde ileride kapsamlı bir tadilat yapmayı düşünüyorsanız, bu karar akıllı ev seçimini değiştirir. Tadilat sırasında elektrik tesisatı yenilenecekse o aşamada kablolu bir sisteme geçmek mümkündür. Bu durumda bugün kuracağınız kablosuz sistemin tadilattan sonra da kullanılabilir olmasına dikkat etmek gerekir. Ayrıntılar için KNX akıllı ev otomasyonu sayfamıza bakabilirsiniz.
Kurulum günü nasıl geçer?
Oturulan evlerde kurulum genellikle oda oda ilerler. Anahtar arkası modüller için ilgili devrenin elektriği kısa süreliğine kesilir. Sensörler ve kameralar monte edildikten sonra sistem programlanır ve her senaryo evde denenir. Kurulumun sonunda uygulamayı ve sahneleri birlikte kullanırız. Süre, evin büyüklüğüne ve kurulacak sistemlerin sayısına bağlıdır.
Teslim sırasında sizin de evde olmanız önemlidir. Uygulamaya kimlerin ekleneceği, hangi kullanıcının hangi yetkiye sahip olacağı ve sahnelerin adları gibi kararlar sizin günlük kullanımınıza göre verilir. Evdeki diğer kişilerin de teslimde bulunması, sistemin sonradan yalnız bir kişi tarafından kullanılmasının önüne geçer.
Özetle
Mevcut bir daireye ya da eski bir eve akıllı ev sistemi kurmak mümkün ve çoğu zaman duvar kırmadan yapılabilir. Başarının anahtarı, evin tesisatını baştan doğru değerlendirmek ve genişlemeye uygun bir altyapı seçmektir. Genel çerçeve için Samsun'da akıllı ev sistemleri rehberimizi, bütçe için maliyet faktörleri yazımızı okuyabilirsiniz.
Samsun'da oturduğunuz evi akıllı hale getirmek istiyorsanız keşif talep edin. Anahtar kutularınızı, panonuzu ve pencerelerinizi yerinde görüp neyin mümkün olduğunu net olarak söyleyelim.